Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) verilerinden yapılan derlemeye göre, Türkiye'de yılın 10 ayı itibarıyla coğrafi işaret tescili alan ürün sayısı 1.912'ye yükseldi. Aynı dönemde 102 ürün tescil edilirken 805 başvurunun işlemleri devam ediyor.
Tesciller; yöresel yemek ve tatlılardan meyve, sebze ve ballara, geleneksel üretim yöntemleriyle hazırlanan ürünlerden el sanatlarına uzanan bir çeşitlilik taşıyor. Hatay, dönemde 15 coğrafi işaret tescili aldı.
Hatay'da Antakya kerebici, Antakya sasiço, Hatay abugannuş, Hatay Arap kebabı, Hatay haytalı, Hatay müşebbek tatlısı ve Hatay zahterli kahkesi tescillendi. Çorum'da Çorum simidi, su böreği, Üyük sarımsağı, Osmancık domates kavurması ve İskilip tepsisinin de aralarında bulunduğu 7 ürün tescil aldı; Gaziantep'te avrat salatası, diş hediği, leblebili kıtır helva, sakız helva ve yemeni listede yer buldu.
Ankara'dan Haymana sucuğu ve yoğurdu, Polatlı işkembe çorbası ve Çubuk tandır böreği; Bilecik'ten Bozüyük kuzu kokoreci, Pazaryeri bozası ve Kızıldamlar kestane kabağı tescillendi. Kayseri purov mantısı ve pöç kebabı, Erzurum paça çorbası, Kars erişte pilavı, Siirt pırtike çorbası ve Trabzon dondurması da tescilli ürünlere eklendi.
Tescil alan ürünler arasında Çanakkale meşe balı, Erzincan geven balı, Şemdinli balı ve Zonguldak kestane balı da bulunuyor. Adana burma bileziği, Gaziantep yemenisi, Karapınar halısı, Çamlıyayla iğne oyaları, Tokat iğne oyası, Trabzon fanilası ve Vakfıkebir kara kilidi de coğrafi işaretle koruma altına alındı.
Türk kahvesi ise coğrafi işaret değil, geleneksel ürün adı kapsamında tescillendi. Bu tescille, en az 30 yıldır kullanılan ve geleneksel üretim yöntemi, bileşimi veya ham maddeleriyle öne çıkan ürün adlarının korunması amaçlanıyor.
Coğrafi işaret tescilleri, yöreyle özdeşleşen ürün özelliklerinin ve üretici haklarının korunmasının yanı sıra taklitlerin önlenmesi ve tüketicilerin doğru bilgilendirilmesini hedefliyor. Tescilli ürünlerin tanıtılması, markalaşması ve ticarileştirilmesiyle yerel üretimin ve kırsal kalkınmanın desteklenmesi, geleneksel üretim kültürünün gelecek nesillere aktarılması amaçlanıyor.
