Binalar beş yılda bir denetlenecek, müdahaleler bildirilecek

Bina Kimlik Sertifikası uygulamasına eklenmesi planlanan projenin 1 Ocak’ta hayata geçeceği ve binaların beş yılda bir denetleneceği aktarılıyor. Böylece denetim, yalnızca bina tamamlandığında yapılan bir kontrol olarak kalmayacak; yapının kullanım sürecinde de belirli aralıklarla gündeme gelecek. Haberde projenin hangi yapı gruplarını kapsayacağına ilişkin ayrıntı verilmediği için uygulamanın kapsamı ayrıca açıklığa kavuşmalı.

Düzenlemenin ikinci önemli ayağı, bina içindeki değişiklikler. Yıldız Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ali Koçak’ın aktardığına göre binalarda herhangi bir işlem yapılmak istendiğinde proje hazırlanması zorunlu olacak; duvar kırma ve tesisat onarımı gibi işler için de bildirim yapılması gerekecek. Bu yaklaşım, tadilatın yalnızca daire sahibini ilgilendiren bir tercih olarak görülmemesi gerektiğini ortaya koyuyor: Yapı içindeki müdahalelerin de kayıt ve denetim çerçevesine alınması hedefleniyor.

Buradaki kritik nokta, bina tamamlandıktan sonra yapılan işlemlerin yapının güvenliği bakımından taşıdığı önem. Koçak, kolona müdahale edilmesi veya kolonun kaldırılması gibi örneklerin uygulamayla önüne geçilmesini amaçladıklarını belirterek, “Bina bittikten sonra ‘duvarı kaldırayım, kolonlarda tahrifat yapayım… bu kolonu kaldırayım; böyle şeyler kalmayacak’” dedi. Bu sözler, projenin yalnızca periyodik kontrol değil, yapı üzerinde sonradan yapılan işlemlere ilişkin bir düzen kurma iddiası taşıdığını gösteriyor.

Bu nedenle beş yıllık denetim aralığı, haberin içindeki en somut ve geniş kapsamlı değişikliklerden biri. Yapıların belirli aralıklarla kontrol edilmesi, bina güvenliğini yalnızca ilk yapım aşamasına bırakan anlayıştan farklı bir yön çiziyor. Ancak verilen bilgiler; denetimlerin hangi ölçütlerle yapılacağını, sorumluluğun kimde olacağını ve eksiklik saptanması halinde nasıl bir süreç izleneceğini açıklamıyor. Bunlar, uygulamanın kâğıt üzerindeki hedefi ile günlük hayattaki karşılığını belirleyecek başlıklar.

Aynı açıklık, bildirim ve proje şartlarının hangi işlere uygulanacağı konusunda da gerekli. Haberde duvar kırma ile tesisat onarımı bildirim gerektiren işlemlere örnek gösteriliyor; her müdahalenin aynı usule tabi olup olmadığı belirtilmiyor. Kuralların sınırları anlaşılır biçimde duyurulmazsa bina sakinleri, yöneticiler ve işi yapanlar hangi işlemi nasıl bildireceklerini bilmekte zorlanabilir. Bu yüzden kapsamın ve izlenecek yolun açıkça tanımlanması, düzenlemenin kendisi kadar önemli.

Konu, yeni bir sertifika ya da kontrol takviminden ibaret değil; binalarda sonradan yapılan değişikliklerin nasıl ele alınacağına ilişkin kalıcı bir çerçeve kurulması. Projenin beş yılda bir denetim öngörmesi ve bazı işlemlere bildirim şartı getirmesi, geniş bir kesimi ilgilendiren bir karar niteliğinde. Bu nedenle uygulama başladığında yalnızca denetim tarihlerini değil, hangi müdahalenin hangi kurala bağlandığını ve kurallara uyumun nasıl sağlanacağını da izlemek gerekiyor.